Algemeen

Maleisië heeft een oppervlakte van 329.758 (8 x Nederland, 11 x België). Het land bestaat uit twee delen die gescheiden worden door de Zuid-Chinese Zee. West-Maleisië is het schiereiland dat in het noorden grenst aan Thailand en in het zuiden aan Singapore. Het schiereiland beslaat ongeveer 40 % van de totale oppervlakte, herbergt 85 % van de bevolking, is goed ontwikkeld en oogt modern. Oost-Maleisië ligt op het eiland Borneo en bestaat uit de deelstaten Sarawak en Sabah.

West-Maleisië bestaat voor een groot deel uit jungle. Het landschap is heuvelachtig en in de noordelijke helft bergachtig met toppen boven de 2000 meter. De westelijke laagvlakte is vruchtbaar, hier zijn de meeste rijstterrassen en woont het grootste deel van de bevolking. Aan de oostkant gaan de bergen wat abrupter over in een smalle vlakke kuststrook. Hier zijn de mooiste stranden. Het centrale deel is relatief onbewoond. Het nationale park Taman Negara ligt in het hart van West-Maleisië en is zeker een bezoekje waard.

Een groot deel van Oost-Maleisië bestaat uit een dichte jungle. Imposante rivieren doorsnijden het landschap, er zijn veel mangroves (kustmoerassen) en je vindt er de grootste grotten ter wereld. Grote delen zijn bergachtig en Mount Kinabalu is met 4101 meter de hoogste piek van Zuidoost-Azië.

Bevolking

Maleisië telt ruim 32 miljoen inwoners, waarvan het merendeel in West-Maleisië. De deelstaten Sarawak en Sabah (Oost-Maleisië) tellen een groot aantal inheemse bevolkingsgroepen en is met 5,2 miljoen inwoners dunbevolkt.

Door de centrale ligging tussen de Indische Oceaan en de Zuid-Chinese Zee is Maleisië van oorsprong altijd een ontmoetingsplaats geweest van handelaren uit oost en west. Als gevolg hiervan heeft Maleisië een multiculturele en multiraciale samenleving. De islamitische Maleiers vormen de grootste bevolkingsgroep (51 %) en wonen vooral in West-Maleisië waar ze veruit in de meerderheid zijn. Over het algemeen hebben zij de politieke touwtjes in handen. De Chinezen (30 %) vormen een belangrijke groep in de steden, waar ze een groot deel van het bedrijfsleven in handen hebben. Er woont ook een vrij grote Indische minderheid in West-Maleisië (8 %), vooral mensen uit Zuid-India. De Indiërs zijn indertijd door de Britse kolonisten als arbeidskrachten naar Maleisië gehaald; tegenwoordig drijven ze vooral restaurants en winkels. Verder leeft er ook nog een kleine groep inheemsen: de Orang Asli.

In Oost-Maleisië leven zo’n 31 verschillende inheemse volken. De grootste groep zijn de Iban met 400.000 mensen. Andere volken zijn de Kenyah, de Kayan en de Kelabit. Hoewel ze onderling verschillen in taal en sociale organisatie, hebben de Dayaks (verzamelnaam voor groot aantal van deze inheemse volken) met elkaar gemeen dat ze in zogenoemde Longhouses langs de rivieren wonen en droge rijstbouw bedrijven.

Religie

Hoewel de islam de officiële godsdienst van Maleisië is, heeft iedere maatschappelijke groepering het grondwettelijke recht om zijn eigen godsdienst te belijden. Vrijwel alle belangrijke religies ter wereld zijn in Maleisië vertegenwoordigd. Ruim de helft van de bevolking (55 %) volgt de islam. Daarnaast zijn er aanhangers van het boeddhisme (19 %), christendom en hindoeïsme (beide 7 %).

De islam kwam in de 14e eeuw met de handelaren uit Zuid-India naar Maleisië en was minder orthodox dan de Arabische variant. Tegen de tijd dat de Portugezen in de 16e eeuw kwamen, was de islam al diep geworteld in de geloofsbeleving van de bewoners. Bekering tot het christendom bleek moeilijk. Hoewel veel Maleisische ceremoniën nog flarden van pre-islamitische religies tentoonspreiden zijn de Maleiers van West-Maleisië bijna allemaal fervente moslims.

De Chinezen hangen het taoïsme, confucianisme en het boeddhisme aan en de Indiërs hoofdzakelijk het hindoeïsme, hoewel een minderheid van de Indiërs moslim of sikh zijn. De inheemse stammen hebben een animistische geloofsovertuiging en vereren hun voorouders.

Cultuur

Een huis, al is het nog zo klein en eenvoudig, dien je nooit met schoenen aan te betreden. Hetzelfde geldt voor moskeeën en tempels, en in paleizen en musea voor bepaalde ruimtes. Zelfs al zeggen de eigenaren beleefd dat de schoenen niet uit hoeven, dan wordt het toch gewaardeerd als je het huis op kousenvoeten of met blote voeten betreedt.

Het ergste dat Maleisiërs in het maatschappelijk verkeer kan overkomen is 'gezichtsverlies’. Vandaar dat het zeer onbehoorlijk is om iemand voor schut te zetten, hem rechtstreeks op fouten aan te spreken of in het openbaar op iemand kritiek te leveren. Vandaar dat men vaak een ontwijkend of indirect antwoord geeft zoals "misschien" of een "ja" dat niet instemmend bedoeld, maar slechts begrip uitdrukt.

Cadeaus worden in Maleisië ingepakt gegeven. De ontvanger opent ze pas als de gasten vertrokken zijn. Een eventuele teleurstelling blijft dan de gulle gever bespaard, mocht het cadeau niet aanslaan. Op deze manier voorkomt men mogelijk gezichtsverlies.

Door je tijdens je reis door Maleisië fatsoenlijk te kleden toon je respect voor de lokale bevolking. Dat geldt in het bijzonder in traditionele en islamitische gebieden. Draag bij voorkeur kleren die bovenbenen en schouders bedekken. Voor vrouwen is het dragen van een hoofddoek in veel moskeeën verplicht. Korte topjes worden als aanstootgevend beschouwd en topless zonnen kan echt niet. Mannen kunnen wel in een korte broek lopen (het is gek, maar niet onfatsoenlijk), maar een ontbloot bovenlijf gaat te ver.

Flora en fauna

De tropische omstandigheden en de uitgestrekte regenwouden hebben tot een enorme diversiteit aan plantsoorten en diersoorten geleid. Uit onderzoek blijkt dat er ruim 8000 plantsoorten in Maleisië groeien. Hieronder vallen ruim 2000 soorten bomen, 800 variaties van orchideeën en zo'n 200 verschillende palmsoorten. Verder heb je er nog meer dan 200 diersoorten, waaronder enkele zeer zeldzame, en enkele soorten die je alleen in Maleisië tegenkomt. Ook heb je ruim 600 vogelsoorten, 140 soorten slangen, 80 soorten hagedissen, 300 soorten zoetwater vissen en vele duizenden soorten insecten. Een groot deel kun je tegenkomen tijdens een jungle trekking in een van de vele natuurparken.

Maleisië telt ruim duizend soorten vogels, zoogdieren, slangen en insecten. Het is mogelijk om tijdens de reis door Maleisië zeldzame diersoorten te spotten. Zo komen er op Maleisië olifanten, tijgers, panters, luipaarden, apen, neushoorns, honingberen, krokodillen en tapirs voor, maar als toerist kun je er maar beter niet op rekenen er daadwerkelijk één van in het wild tegen te komen. Daarvoor zou je echt diep de binnenlanden in moeten. Overigens is het niet eens zo vervelend als je geen zeldzame diersoorten spot tijdens een jungletocht. Het is namelijk vaak een goed teken als je ze niet zomaar tegenkomt, dit betekent dat ze nog voldoende uitwijkmogelijkheden hebben binnen hun leefgebied.

Ook in de bevolkte gebieden kom je vaak diverse diersoorten tegen. Kijk niet vreemd op als je in buitenwijken van Kuala Lumpur apen langs de wegen ziet lopen. Hetzelfde geldt voor straten op de eilanden Penang en Langkawi. Het gaat dan vooral om de makaak, deze apen zijn meestal vrij agressief en meesterdieven van kleine bezittingen die je bij je draagt. Als je ze echter met rust laat, zal er niet snel wat gebeuren. Vooral op het eiland Langkawi kom je vaak de mooiste diersoorten tegen. Huur een dagje een brommer en verken de noordkant van het eiland, alleen dit eiland telt al diverse diersoorten. Op Pangkor kun je zeer laagdrempelig Hornbills spotten; ze komen er in grote getalen voor.

Eten en drinken 

Maleisië staat bekend om zijn smakelijke en gevarieerde keuken. Doordat de landen een smeltkroes zijn van culturen, kun je bijvoorbeeld Maleis ontbijten, Chinees lunchen en Indiaas dineren. Elke staat heeft ook zijn eigen specialiteiten, welke je allemaal kunt proeven tijdens je reis door Maleisië. Over het algemeen worden er veel kruiden toegevoegd aan Indiaas en Maleis voedsel, terwijl Chinees wat zachter van smaak is.

Wellicht het meest bekende Maleise gerecht is satay. Dit zijn gemarineerde stukjes lam, rund- of schapenvlees die worden geroosterd boven een houtskoolvuurtje. Andere populaire gerechten zijn nasi goreng, laksa johore (een kruidig noedelgerecht met romige vissaus), rojak (een saladeachtig gerecht dat onder andere taugé en tahoe in sojasaus bevat), en nasi lemak (kokosrijst geserveerd met gefrituurde ikan bikis (ansjovis), pinda's en een gebakken ei).

De keuken van Oost-Maleisië is minder beïnvloed door andere eetculturen. Sabah en Sarawak kennen nog veel authentieke gerechten, die helemaal niet lijken op wat men in West-Maleisië eet. Wel gaan traditionele gerechten zoals wild zwijn en hagedis tegenwoordig vergezeld van sojasaus en tomatenketchup.

In Maleisië kun je beter geen water uit de kraan drinken. Er is overal mineraalwater te koop evenals frisdranken en vruchtensappen. Een bijzondere ervaring tijdens je Maleisië rondreis is het om thee of koffie te drinken in een Chinese coffeeshop. Als je geen gecondenseerde melk in je thee wilt vraag dan om the-o. De melkachtige witte drank die ze vaak op straat verkopen is gemaakt van sojabonen. Bekende biermerken zijn Anchor en Tiger. Ze worden meestal in grote flessen verkocht.

Feestdagen en festivals

Dankzij de mengeling van verschillende culturen en religies staat de agenda in Maleisië vol met feesten. Belangrijke nationale feestdagen in Maleisië zijn: Nieuwjaar (1 januari), Dag van de Arbeid (1 mei), Verjaardag van de Koning (4 juni), Hari Kebangsaan oftewel Onafhankelijkheidsdag (31 augustus) en Kerstmis (25 december). De meeste Chinese, boeddhistische, hindoeïstische en islamitische feestdagen zijn gebaseerd op een maanjaar en vallen volgens onze kalender ieder jaar op een andere datum.

Belangrijke islamitische feestdagen zijn: Awal Ramadan, de eerste dag van de vastenmaand. De vastenperiode eindigt na dertig dagen met Hari Raya Puasa of Aidil Fitri. Op deze dag bidden de moslims in de moskee en gaan daarna met hun familie feestvieren. Het feest duurt - afhankelijk van de regio - twee tot tien dagen. Winkels en kantoren zijn dan gesloten. Op Hari Raya Haji, het Offerfeest, vieren moslims dat ze de Haj (pelgrimstocht) naar Mekka succesvol hebben voltooid. Het is een groot familiefeest. Maal Hijrah is het islamitisch nieuwjaar en Maulidir Rasul (november) de geboortedag van de profeet Mohammed.

Voor Chinezen is het Chinees nieuwjaar een jaarlijks hoogtepunt. Tijdens dit 15 daagse festival is het druk in de straten in Chinatown. Het feest wordt met veel bombarie afgesloten op de vijftiende dag, ook wel Chap Goh Mei genoemd. Bij tempels offeren de Chinezen wierook, bij restaurants knallen ze rotjes om geesten te verjagen. Een 'leeuw' van mensen steekt de lont aan. De festiviteiten eindigen met de chingay-optocht die zich door straten kronkelt, met dansers in traditionele kostuums, acrobaten, leeuwen- en drakendansers en praalwagens. Tijdens het festival van de Hungry Ghosts offeren Chinezen uitbundig voor de geesten. Het Mooncake of Maan Festival herinnert Chinezen aan de overwinning van China op de Mongolen. Overdag eet men de zogenaamde mooncakes; 's avonds gaan kinderen de straat op met lantaarns en bidden vrouwen tot de god van de maan.

Voor de Indiërs is Thaipusam (meestal in januari) een populair hindoe-festival. Gelovigen in trance doorboren lichaamsdelen zoals wangen en rug met scherpe naalden en haken en dragen grote, bonte stellages op hun hoofd. Op deze manier dienen de hindoes Heer Muruga. De meest indrukwekkende ceremonies zijn te zien bij de Batu-grotten ten noorden van Kuala Lumpur. Deepavali, het hindoe-festival van het licht, is een vijfdaags festival waarbij 's avonds op vele plaatsen lichtjes branden. De lichten symboliseren de triomf van het licht over de duisternis, van goed over kwaad. Het is een uitgesproken familiefeest. Veel mensen trekken die dag naar buiten om te picknicken.

Voor de Boeddhisten is Wesak de dag dat men de geboorte en dood van de Boeddha herdenkt (29 mei).